29 aprel 2026-cı il tarixdə Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi N.Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasında (ŞAR) növbəti astroseminar keçirilib.
Seminara rəhbərlik edən ŞAR-ın icraçı direktoru, professor Nəriman İsmayılov iştirakçıları salamlayıb və onlara məruzənin mövzusu haqqında məlumat verib.
Sonra rəsədxananın “Qoşa ulduzlar və eruptiv proseslər” şöbəsinin aparıcı elmi işçisi, fizika-riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Bayram Rüstəmov “Alqol tipli qoşa U Sge ulduzunun spektral tədqiqi” mövzusunda məruzə ilə çıxış edib.
Təqdim olunan işdə Algol tipli tutulan-qoşa U Sagittae (U Sge) ulduzunun spektral müşahidələrinin nəticələri təqdim olunub. Ulduzunun spektral müşahidələri, 2022–2025-ci illərdə N.Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının 2 metrlik teleskopunun Kasseqren fokusunda, ShaFES (Shamakhy Fiber Echelle Spectrograph) optik lifli eşelle spektroqrafında, R=28000 spektral ayırdetmə ilə, λλ=3900–7500 Å dalğa uzunluğu diapazonunda aparılmışdır. U Sge tutulan-qoşa ulduzunun spektrlərində hidrogenin Balmer seriyasının (Hα–Hδ) və He I 5876 Å xətlərinin, eləcə də rezonans dublet Na I D və Ca II K xətlərinin profillərinin ölçülmüş şüa sürətlərinin, sistemin orbital periodundan asılılığının müqayisəli analizi aparılmış, sistemin əsas komponenti üçün şüa sürəti əyrisi qurulmuşdur. Alim qeyd edib ki, sistemin orbital fazasının təqribən 0.8 qiymətlərində Ha udulma profilinin qırmızı qanadında, fazanın təqribən 0.3 qiymətlərində isə göy qanadında udulma detalı müşahidə olunur. Bu udulma detalı müşahidələr zamanı əvvəllər digər Alqol tipli d Lib ulduzunun spektrində də aşkar edilmişdi. Ehtimal edilir ki, bu udulma detalı sistemin mümkün üçüncü komponentinin və ya Alqol tipli qoşa sistemlərdə nadir hallarda müşahidə olunan Maklaflin-Rossiter effektinin göstəricisi ola bilər.
Seminar iştirakçılarının böyük marağına səbəb olan çıxışın sonunda mövzu ətrafında geniş müzakirə aparılıb, onları maraqlandıran suallar məruzəçi tərəfindən cavablandırılıb.
© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.shao.az saytına istinad zəruridir.
