·  Struktur bölmənin adı : 

Kosmik plazma və Heliogeofiziki  problemlər  şöbəsi

·  Struktur bölmənin rəhbəri :  

Elçin Səfəralı oğlu Babayev, fizika-riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru

·  Telefon : 

(+994 50) 2131459

·  Elektron poçtu : 

ebabayev@yahoo.com  

·  Əməkdaşların sayı : 

10

·  Əsas fəaliyyət istiqamətləri :

 

1. Günəş-Yer əlaqələri; Kosmik hava variasiyalarının geosferə təsirinin tədqiqi, Yerüstü  orta en dairə-

    lərində yerləşən texnoloji və bioloji sistemlərə (o cümlədən, insan sağlamlığına) Günəş,geomaqnit

    və kosmik şüalar fəallığı variasiyalarının təsirinin öyrənilməsi;

2. Yer ionosferində Çox Aşağı Tezlikli (very low frequency - VLF) elektromaqnit dalğalarının yayılma-

    sının məsafədən tədqiqi;

3. Yer yaxınlığında Günəş küləyinin maqnit sahəsinin paylanmasının tədqiqi;

4. Günəşin tac dəliklərinin kontrastının Günəş küləyinin xarakteristikaları ilə əlaqəsinin tədqiqi. 

·  Əsas elmi nəticələr :   

 

1. Beynəlxalq əməkdaşlıq çərçivəsində silsilə işlər yerinə yetirilmiş, yeni elmi istiqamət yaradılmış və

    kəsişən elm sahələri (astronomiya, ionosfer fizikası, elektrofizika, geofizika, tibb, biologiya, zoolo-

    giya və s.) üzrə birgə işlərin əsası qoyulmuşdır;

2. Günəş, geomaqnit və kosmik şüalar fəallığının yerüstü bioloji/ekoloji sistemlərə təsiri üzrə komp-

    leks tədqiqatlar bir sıra kardioloji xəstəliklərin dinamikasına (qəfil ürək ölümləri, kəskin miokard

    infarktı tutmaları və ölümləri və s.), insanın ürək-qan-damar sisteminin (kardioloji parametrlər,

    ürək döyüntülərinin variasiyaları, qan təyziqi və s.) vəziyyətinə, fizioloji sağlam insanların baş

    beyninin funksional hallarına və bioelektrik aktivliyinə, psixo-emosional sferasına, yol-nəqliyyat

    hadisələrinin dinamikasına, qrip epidemiyalarının yayılma tezliyinə, həşəratların fizioloji duru-

    muna və s. kosmik hava təsirlərinin araşdırılmasını əhatə etmişdir;

3. Tədqiqatlar ilk dəfə olaraq Yer üzərində orta en dairələrini kompleks şəkildə əhatə etmiş, müasir

    riyazi-statistik və emal metodları tətbiq edilmiş, statistik araşdırmalarla yanaşı, aktiv heliobioloji

    və heliotibbi eksperimentlər də aparılmışdır;

4. Kosmik hava variasiyalarının yerüstü orta en dairələrində yerləşən elektrik verilişi sistemlərinin

    stabil işinə təsiri öyrənilmişdir;

5. Tədqiqatlarda geomaqnit fırtınalarının və müxtəlif səviyyəli geomaqnit həyəcanlaşmalarının tex-

    noloji və bioloji sistemlərə təsiri ayrıca olaraq araşdırılmışdır;

6. Aşkar edilmişdir ki, geomaqnit həyəcanlaşmalarının ən yüksək səviyyəsi ilə yanaşı, zəif və ən zəif

    səviyyələri də nəzərəçarpacaq dərəcədə təsirə malikdir;

7. Kosmik şüalar fəallığının insan homeostazında xüsusi rolu olduğu da göstərilmişdir;

8. Transionosferik mikrodalğaların ssintilyasiyasına heliogeofiziki şəraitin təsiri bütün en dairələri

    üçün araşdırılmış, orta en dairələri üçün daha ətraflı tədqiq edilmişdir;

9. Yer əlaqələrinin tədqiqi və kosmik hava variasiyalarının texnoloji və ekoloji sistemlərə təsirinin

    öyrənilməsi üzrə İsrail, ABŞ , Yunanıstan, Bolqarıstan, Belçika və digər ölkələrin alimləri ilə apa-

    rılmış elmi-tədqiqat işləri nəticəsində mühüm nəticələr alınmış, xaricdə nüfuzlu jurnallarda

    10-larla məqalə dərc olunmuş, bu işlərə onlarla istinadlar verilmiş, nəticələr 50-dən yuxarı bey-

    nəlxalq konfrans, simpozium, seminarlarda şifahi məruzə edilmişdir;

10 . Günəş-Yer əlaqələri və kosmik hava variasiyalarının geosferə təsirinin tədqiqi üzrə milli

      tədqiqatlar NASA-nın Beynəlxalq Heliofizika İli (İnternational Heliophysical Year –

      İHY: http://ihy2007.org/) üzrə proqramına daxil edilmiş, ilk dəfə olaraq Günəş-Yer Əlaqələri

      üzrə “Sun and Geosphere (http://sungeosphere.org/) beynəlxalq jurnalı (ilk baş redaktoru və

      hal-hazırda fəxri redaktoru Elçin Babayevdir) ŞAR-da nəşr olunmuşdur;

11. Beynəlxalq əməkdaşlıq çərçivəsində Stenford Universiteti (ABŞ) ilə əlaqələr yaradılmış və ionos-

      fer tədqiqatları istiqamətində birgə işlərin aparılması üçün yeni elmi cihazın ŞAR-da quraşdırıl-

      masına nail olunmuşdur. 2008-ci ildə Stenford Universitetinin əməkdaşları tərəfindən Yer ionos-

      ferində Çox Aşağı Tezlikli (VLF) elektromaqnit dalğalarının yayılmasının məsafədən tədqiqi üzrə

      cihaz ŞAR-da qurulmuş və beynəlxalq şəbəkəyə qoşulmuşdur. ŞAR-da hal-hazırda Kosmik Hava

      Mərkəzinin yaradılması üzərində iş gedir;

12. Günəş-Yer əlaqələri və kosmik hava təsirləri ilə elmin kütləviləşdirilməsi istiqamətində də müva-

      fiq işlər görülür, elmi-kütləvi məqalələr dərc olunur, müsahibələr verilir, kosmik hava ilə bağlı

      gündəlik proqnozlar hazırlanır;

 


 

Xəbərlər Elanlar